Kỹ thuật trồng, chăm sóc cây bóng mát

1. Danh mục một số loài cây trồng trên đường phố:

TT	Loài cây/tên cây	Tên khoa học	Ghi chú
1	Bách xanh	Calocedrus macrolepis
2	Ban trắng	Bauhinia variegata
3	Bàng lá nhỏ (Bàng đài loan)	Terminalia mantaly
4	Bằng lăng nước	Lagerstroemia speciosa
5	Bánh dày (Đậu dầu)	Pongamia pinnata
6	Chà là	Phoenix dactylifera;
7	Chiêu liêu	Termianalia chebula
8	Chẹo (Dái ngựa)	Swietenia mahagoni
9	Cọ dầu	Elaeis guineensis
10	Dấu rái	Dipterocarpus alatus
11	Giáng hương cầu Gai (Hương vườn)	Pterocarpus echinatus
12	Giáng hương quả to	Pterocarpus macrocarpus
13	Hoàng lan	Magnolia champaca
14	Lan tua (Lan tây)	Cananga odorata
15	Lát hoa	Chukrasia tabularis
16	Lim xẹt (Lim vàng, Muồng kim phượng)	Peltophorum pterocarpum
17	Lộc vừng	Barringtonia acutangula
18	Long não	Cinnamomum camphora
19	Móng bò (Ban tím, Ban hoàng hậu)	Bauhinia purpurea
20	Muồng đen	Cassia siamea
21	Muồng hoàng yến	Cassia fistula
22	Muồng hoa đào	Cassia javanica
23	Muồng ngủ	Samanea saman
24	Mý	Lysidice rhodostegia
25	Ngọc lan	Magnolia x alba
26	Nhội	Bischofia javanica
27	Osaka hoa đỏ (Đậu san hô đỏ)	Erythrina fusca
28	Phượng vĩ	Delonix regia
29	Quếch	Aphanamixis grandifolia
30	Sang	Sterculia lanceolata
31	Sao đen	Hopea odorata
32	Sấu	Dracontomelon duperreanum
33	Sau sau	Liquidambar formosana
34	Sếu (Cơm nguội)	Celtis sinensis
35	Hoa sữa	Alstonia scholaris	Hạn chế trồng mật độ cao trên đường phố
36	Tếch	Tectona grandis
37	Thàn mát (Sưa trắng)	Millelia ichthyochtona
38	Vàng Anh	Saraca dives
39	Xoài	Mangifera indica

(Ghi chú: Ngoài các cây có tên trong danh mục trên, các loài cây khác nếu phù hợp với tiêu chí trồng cây đường phố sẽ được bổ sung thêm vào danh mục)

2. Yêu cầu về cây bóng mát trên đường phố

– Chọn loài cây trong danh mục cây trồng trên đường phố, thân cây thẳng, tán cân đối, không sâu bệnh, tạo được bóng mát, cảnh quan đô thị.

– Đối với việc trồng cây trên các tuyến đường mới: Lựa chọn cây trồng đảm bảo đồng đều về chiều cao cây, đường kính thân cây, đường kính tán và khoảng cách trồng giữa các cây.

– Đối với việc trồng bổ sung hoặc thay thế trên các tuyến phố đã có cây: Lựa chọn loài cây, quy cách cây trồng thay thế đảm bảo sự phù hợp với hiện trạng cây trên tuyến phố (tương đồng về đặc điểm hình thái, đặc điểm sinh trưởng) và điều kiện mặt bằng trồng cây.

– Cây được đánh bầu hình trụ tròn, vát ở đáy với kích thước bầu phù hợp chủng loại cây và đường kính cây trồng (kích thước đường kính bầu được đánh từ gốc cây ra xung quanh tối thiểu là 20cm, chiều cao bầu tối thiểu gấp 3 lần đường kính thân cây).

– Cây đã được chăm sóc, đôn đảo tại vườn ươm, đã ra lá mới, tương đối ổn định bộ rễ và tán trước khi đem ra trồng. Bầu cây phải được bọc chắc chắn bằng vật liệu tự phân hủy, hoặc vật liệu khác đảm bảo không bị nứt vỡ trong quá trình vận chuyển, trồng.

3. Kỹ thuật trồng cây bóng mát:

Bước 1. Định vị vị trí trồng cây:

* Đối với các tuyến phố trồng mới trên toàn tuyến:

– Xác định vị trí cây trồng đầu hàng và cây trồng cuối hàng theo thiết kế, dùng dây để căng thẳng, sử dụng thước đo chia khoảng cách giữa các cây đảm bảo đều nhau (từ 3m – 8m).

– Định vị xác định vị trí sơ đồ trồng cây của từng tuyến (đánh dấu sơn hoặc đóng cọc) đảm bảo cây trồng được thẳng hàng, khoảng cách đều, đối xứng nhau (nếu trồng thành 2 hàng trở lên) tạo cảnh quan đều, đẹp mắt.

– Trồng theo thiết kế và hố trồng của dự án (đối với dự án đã thi công có sẵn hố).

* Đối với việc trồng bổ sung cây vào hố trống, vị trí trống:

Thực hiện trồng thẳng hàng, khoảng cách tương đối đồng đều nhau với cây liền kề trên tuyến phố và theo thực tế mặt bằng.

Bước 2: Chuẩn bị mặt bằng, vật liệu trồng cây gồm đất màu, giá thể xơ dừa, mùn hữu cơ (phân bò), bao tải, phân hữu cơ…và các dụng cụ lao động, máy móc thi công trước khi trồng cây.

Bước 3. Đào hố trồng cây:

Tiến hành: Từ vị trí tim hố, người công nhân đào hố hình vuông có cạnh tối thiểu L(m) = Kích thước bầu cây + 0,2m. Đào hố đến chiều sâu hơn kích thước chiều cao bầu cây tối thiểu 0,3m đối với mặt bằng trồng cây có đất tự nhiên phù hợp cho cây trồng.

Trong trường hợp đất không đảm bảo (đất bùn sét, cát, trạc vữa, bạc màu…), vận chuyển đất phế thải và đào rộng hố để bổ sung đất màu, mùn hữu cơ, giá thể xơ dừa, phân hữu cơ (phân bò)… phù hợp để đảm bảo cho sự sinh trưởng, phát triển của cây.

Bước 4. Công tác vận chuyển:

Sử dụng ô tô hoặc xe cẩu vận chuyển cây đến nơi trồng. Quá trình vận chuyển phải đảm bảo bầu cây không bị nứt, vỡ. Dùng bao tải bó quanh thân cây để bảo vệ thân cây trong quá trình vận chuyển và giảm thoát hơi nước, (nếu cần).

Bước 5. Bón phân và đất trồng cây:

– Cho đất màu được trộn lẫn mùn, giá thể xơ dừa, phân hữu cơ (phân bò)…xuống hố để độ cao phù hợp. Sau khi cẩu cây trồng đưa xuống hố trồng phải tháo bỏ bao bầu cây (đối với vỏ bầu không có khả năng tự phân hủy), cắt hết dây buộc, đặt bầu cây vào chính giữa hố đảm bảo cây trồng thẳng đứng (kiểm tra theo 2 hướng: song song và vuông góc với vỉa hè) đặt cây sao cho cổ rễ thấp hơn cao độ mặt hè.

– Điều chỉnh cho cây thẳng đứng, khi đã đạt yêu cầu cho đất màu trộn giá thể xơ dừa  + phân hữu cơ (phân bò) vào hố, lấp đến quá nửa hố rồi nèn chặt xung quanh bầu, tưới nhẹ nước (đã được pha chất kích thích ra rễ) đều quanh bầu cây.

– Tiếp tục lấp đất xung quanh bầu cây và lèn chặt đến miệng hố. Tiến hành tưới đẫm nước và làm vừng xung quanh gốc để giữ nước không tràn ra ngoài hố trồng.

Bước 6. Cọc chống cho cây:

– Dùng cọc gỗ chống giữ cây trồng luôn được thẳng đứng không bị nghiêng, đổ do gió và ổn định bộ được rễ.

– Chiều cao của cọc chống sau khi đã lắp ghép (trên mặt đất) tối thiểu bằng 1/3 chiều cao cây trở lên.

– Vị trí chống cọc vào thân cây cách gốc khoảng 1/3 chiều cao cây với độ nghiêng góc chống tối ưu từ 30°- 40°. Chân cọc đóng sâu xuống đất tối thiểu 5cm để có điểm chống.

– Quy cách, số lượng cọc chống có thể tham khảo ở bảng sau:

TT	Quy cách cây		Quy cách cọc (tính cho 1 cọc)		Số lượng cọc chống (cọc)
	Đường kính thân (cm)	Chiều cao (m)	Đường kính cọc (cm)	Chiều dài cọc (m)
1	<6	<6m	2-4	< 2	1-3
2	6-9	4-6	4-6	1,5-2,5	3-4
3	10-14	6-8	6-7	2,0-2,5	4
4	15-24	>=6	6-8	2,0-3,0	4
5	25-35	>=6	6-8	2,0-3,5	4

(Đối với cây có đường kính lớn hơn 35 cm có thể lắp dựng cọc chống theo thực tế).

– Trong trường hợp không thể đặt chân cọc gọn trong hố trồng cây do góc chống hẹp không đảm bảo việc chống giữ cây có thể đặt vị trí chân cọc nằm trên vỉa hè sâu xuống đất tối thiểu 5cm.

– Thời gian sử dụng cọc chống cho cây:

+ Đối với cây đường kính từ <15 cm: Tối thiểu 2 năm.

+ Đối với cây có đường kính từ 15cm trở lên: Tối thiểu 3 năm. Có thể dùng cọc chống có tuổi thọ cao (theo thiết kế được duyệt) để đảm bảo an toàn lâu dài cho cây. Phần cọc tiếp xúc với thân cây được đệm lót để tránh xây, xước hoặc tróc vỏ cây. Sử dụng 1 hoặc 2 tầng gông để liên kết 4 cọc chống; hàn chết hoặc kết hợp đệm cao su có liên kết bulông dễ nới lỏng khi cây phát triển.

– Thường xuyên kiểm tra bảo dưỡng đối với cọc sắt; thay thế cọc gỗ bị gẫy hỏng.

Bước 7: Chăm sóc cây sau khi trồng:

– Kỹ thuật chăm sóc cây sau khi trồng: Sau khi trồng, đơn vị thi công trồng cây có trách nhiệm chăm sóc, bảo dưỡng cây tối thiểu 03 tháng trước khi bàn giao cho đơn vị quản lý, duy trì cây trong 02 năm đầu theo quy định.

– Tưới nước: Tưới đẫm đất xung quanh gốc cây, thời gian tưới vào sáng sớm hoặc chiều tối (không tưới khi trời nắng gắt). Tùy theo thời tiết và độ ẩm của đất để điều chỉnh chế độ tưới, lượng nước tưới. Việc tưới nước không được làm xói mòn đất xung quanh gốc nhưng vẫn tạo đủ độ ẩm cho cây.

+ Thời chăm sóc: 90 ngày.

+ Số lần tưới:

* 15 ngày đầu tưới liên tục: 1 ngày/1 lần.

* 30 ngày sau tưới 2 ngày/lần.

* Các ngày tiếp theo (45 ngày) tưới trung bình: 3 ngày /lần.

+ Lượng nước tưới: 17 lít/ lần tưới.

– Theo dõi tình hình phát triển của cây để xử lý, nếu phát hiện sâu bệnh phải phun thuốc ngay, làm cỏ dại xung quanh gốc cây.

– Cắt tỉa các chồi, cành mọc làm lệch tán để định hướng phát triển tán cây cân đối.

– Thường xuyên kiểm tra cọc chống và bổ sung kịp thời cho cây mới trồng, nếu cây nghiêng phải dựng lại ngay thẳng.